Wybrzeże gdańskie – klimat
Jednym z bardzo istotnych czynników wpływających na rozwój szkolnego ruchu wycieczkowego są warunki klimatyczne danego obszaru. Ich przebieg decyduje w dużym stopniu o intensywności tego ruchu w poszczególnych porach roku, co szczególnie uwydatnia się na wybrzeżu.
Klimat Wybrzeża Gdańskiego, podobnie jak całego południowego wybrzeża Bałtyku, charakteryzuje duża zmienność stanów pogody, uzależniona od wielu czynników, a przede wszystkim od wzajemnego ścierania się mas powietrza atlantyckiego od zachodu i kontynentalnego od wschodu. Jednakże wysunięcie Wybrzeża Gdańskiego najbardziej na północ w stosunku do reszty kraju nie odgrywa decydującej roli w kształtowaniu się warunków klimatycznych.
Zasięg wpływu Bałtyku nie jest zbyt wielki i ogranicza się w zasadzie do pasa przybrzeżnego o szerokości 20—30 km. Obejmuje więc swoim oddziaływaniem plaże, mierzeje, obszary nizin nadmorskich, północną część Żuław i przyległe do morza wysoczyzny oraz nisko położone fragmenty dawnych platform abrazyjnych.
A oto kilka charakterystycznych cech związanych z lokalnymi warunkami klimatycznymi typowymi dla wybrzeża:
Jednym z ważniejszych elementów meteorologicznych występujących na Wybrzeżu jest wiatr, jego kierunek i prędkość oraz zasięg.
Często przemieszczające się niżowe układy baryczne niwelują np. specyficzne cechy mikroklimatu plaż i terenów przyległych, które wyraźnie się odznaczają w dni słoneczne. Wędrując brzegiem morza w pogodny dzień słoneczny można zwrócić uwagę uczniów na bryzę morską należącą do wiatrów lokalnych. Zjawisko występowania bryzy morskiej i lądowej stanowi problem do zastanowienia się młodzieży nad warunkami i przebiegiem zjawisk fizycznych towarzyszących powstawaniu tego typu wiatru, jego znaczeniu bioklimatycznemu dla plażowiczów oraz nad praktycznym wykorzystaniem bryzy w sporcie żeglarskim.
Wiatry na wybrzeżu osiągają najwyższe prędkości w Polsce (Gdynia — 35 m/s, Hel — 27 m/s) i w okresie wiosennym i jesiennym są przyczyną silnych sztormów niszczących umocnienia brzegowe i roślinność wydmową. Konkretne przejawy i skutki niszczącej działalności wiatru i wód morskich możemy obserwować w okolicach Łeby, jak i w innych rejonach wybrzeża, np. w rejonie Gdyni—Orłowa.
Podkreślić należy, że silne wiatry utrudniają pracę portów i stoczni, są niebezpieczne dla żeglugi i rybołówstwa morskiego, utrudniając realizację planowych zadań produkcyjnych niektórych działów gospodarki morskiej.
W zależności od kierunku wiatrów i napływu różnych mas powietrza oraz stopnia zachmurzenia — kształtują się stosunki termiczne.
Do korzystnych warunków klimatycznych wybrzeża należy zaliczyć niższe o 5% zachmurzenie w pasie nadmorskim w stosunku do Warszawy. Zachmurzenie wykazuje również ścisły związek z usłonecznieniem. Według badań przeprowadzonych w okresie międzywojennym potwierdzonych nowszymi badaniami Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, ilość nasłonecznienia w miesiącach letnich w pasie wybrzeża należy do najwyższych w Polsce, jak i na kontynencie europejskim, z wyjątkiem obszarów położonych nad morzami: Czarnym i Śródziemnym.
W wyniku oddziaływania Bałtyku na stosunki termiczne lato na wybrzeżu jest znacznie chłodniejsze (np. średnia lipca w Łebie 16,5°, Helu 17,2°) w porównaniu z innymi rejonami Polski środkowej (18°—19°). Bliskie sąsiedztwo zbiornika wodnego wpływa wyraźnie na opóźnienie wiosny i przedłużenie słonecznej jesieni. Stanowi to dość istotne zagadnienie dla organizatorów wycieczek na wybrzeże. Przyjmując temperaturę średnią dobową powyżej 10° za najbardziej korzystną dla organizacji wycieczek szkolnych — okres taki na Wybrzeżu Gdańskim trwa około 180 dni, czyli prawie połowę roku (wskazuje to powyższa tabela).
Największe nasilenie szkolnego ruchu wycieczkowego koncentruje się na wybrzeżu w miesiącach: czerwcu i maju. Przedłużająca się słoneczna jesień umożliwia przesunięcie tego ruchu na wrzesień i początek października.
Do nie sprzyjających warunków klimatycznych utrudniających częstokroć pełną realizację programu wycieczkowego należą opaci y deszczu. Największe ich nasilenie przypada na miesiące letnie (VI—IX).
Najmniej korzystne warunki klimatyczne dla szkolnej turystyki biernej (wczasy letnie i obozy młodzieżowe) występują w pasie Żuław, nizin nadmorskich i pradolin. Obszary te cechuje duża wilgotność w związku z płytkim zaleganiem wód gruntowych, liczną siecią rowów odwadniających i kanałów oraz podmokłych obniżeń depresyjnych.
Intensywność parowania powoduje obniżenie temperatury powietrza, co sprzyja występowaniu zjawiska mgieł przyziemnych w porannej i wieczornej porze dnia. Również w obniżeniach śródwydmowych o płytkim poziomie zalegania wód gruntowych lub zabagnionych zaznacza się wzrost wilgotności gruntu i powietrza, a także obniżenie temperatury. Wąski pas borów sosnowych, ciągnący się wzdłuż Mierzei Wiślanej ma wyraźny charakter wiatrochronny, wytwarzający rodzaj lokalnego zacisza i wpływający zarazem hamująco na swobodny odpływ chłodnego powietrza z równiny deltowej Wisły.
Obszary o najbardziej korzystnych warunkach klimatycznych i zdrowotnych stanowią suche piaski wydmowe mierzei, tereny platformy akumulacyjnej oraz tereny położone n& krawędziach wysoczyzn porośniętych lasem.
Z wyjątkiem stosunkowo niekorzystnie rozłożonych opadów, przypadających w zwiększonych ilościach w sezonie wycieczkowym, rozkład analizowanych w zarysie elementów klimatycznych wskazuje wyraźnie na uprzywilejowanie strefy brzegowej w stosunku do innych rejonów kraju.